Түрген форель шаруашылығы

Қысқаша:

• Түрген шатқалындағы орны бар жұмыс істеп тұрған кемпірқосақ форелі шаруашылығы.
• Алматыдан шығысқа қарай 90 км, көлікпен 2 сағат; Аю сарқырамасы соқпағының жанында.
• Балықты тоғаннан өзіңіз таңдайсыз, асхана оны 20 минут ішінде грильдейді.
• Жыл бойы ашық (қыста жұмыс уақыты қысқарақ), Visa/Mastercard қабылданады.

Шолу

Түрген форель шаруашылығы - Түрген шатқалының жоғарғы бөлігінде, Аю сарқырамасы соқпағының түбінде орналасқан жұмыс істеп тұрған аквакультура нысаны. Шаруашылық Түрген өзенінен бұрылған салқын тау суымен қоректенетін, бетонмен қапталған он шақты тоғанды пайдаланады, сол жерде Алматыдағы мейрамхана саудасына арналған кемпірқосақ форелін (Oncorhynchus mykiss) өсіреді. Мұндағы түскі ас Алматыдағы Аю сарқырамасына серуеннен кейінгі шатқалдағы ең дәмді істердің бірі - Алматыдан басталатын классикалық біркүндік сапар, Алматы турларына кіретін және өңірдегі Қазақстан турларының тұрақты бөлігі. Бұл орын — Алматы көрікті жерлерінің бірі әрі Қазақстан туризмінің танымал бағыты; Алматыдан жыл бойы экскурсиялар ұйымдастырылады.

Шаруашылық сонымен бірге мейрамхана қызметін де атқарады: тоғандарға барып, форельдің жүзіп жүргенін көресіз де, өзіңізге ұнағанын таңдайсыз. Қызметкерлер оны бірнеше секунд ішінде аулап алады; асхана 20 минутта грильге қояды. Балғындық - басты мәні, Алматыдағы көптеген мейрамханалардағы балық ең жақсы дегенде кешеден қалған болады.

Нысан Алматыны 25 жылдан астам уақыт бойы балықпен қамтамасыз етіп келеді. Әдеттегі мәзірге тұтас грильде қуырылған форель, балық сорпасы (ukha), форель кәуабы және бірнеше қазақша гарнир - жаңа салаттар, нан, шай кіреді. Вегетариандық нұсқалар қарапайым, бірақ бар (салаттар, нан, көкөніс кәуаптары).

Шаруашылық Алматының демалыс күнгі қонақтарынан тұрақты ағын тартады - отбасылар Аю сарқырамасына серуенді түскі аспен біріктіреді, қала жақтан ұзақ өрге қарай жүргеннен кейін қуат алатын демалыс күнгі велосипедшілер, шатқалдың тереңіне кетер алдында таңғы асқа тоқтайтын фотографтар мен құсбақылаушылар. Жұмыс күндері келуші аз; жазғы сенбіде үстелге 20 минут күтуі мүмкін.

Мекеменің келбеті маусымға қарай қатты өзгереді. Сәуір–мамыр: көктемгі өсімнен кейін тоғандар толық толы, балық аулау маусымы ең қызған кез; шыршалардың арасынан жылы күн сәулесі түседі. Маусым–тамыз: келушілер ең көп келетін кезең, ашық алаңда отыруға жеткілікті жылы, күн сайын түстен кейін шатқалдың үстінде найзағай болады. Қыркүйек–қазан: төменгі орманда алтын түстер басым, адам аз, балық аулау маусымы аяқталуға жақын; мәзірі қысқарады, бірақ ашық қалады. Қараша–наурыз: жұмыс уақыты қысқарады, ішкі залда отыруға болады, мәзір қарапайым; шатқалдың өзі тыныштау, ал сіз жайбарақат оттың жанында балықпен түскі ас іше аласыз.

Білуге тұрарлық бір жайт: шаруашылықтың су көзі - Түрген өзенінен бұрылған салқын тау бұлағы - балықтың қала суымен өсірілген балықтан өзгеше дәм беруінің дәл себебі. Суық су зат алмасуды баяулатады да, етін тығыз етеді; жылы тоғандарда өскен форельдің дәмі лайырақ болады. Мұндағы шаруашылық форелі келесі күні Алматы мейрамханаларында жейтін балыққа қарағанда айқын қытырлақ құрылымды.

Тәжірибелік ақпарат

Форель шаруашылығы Алматыдан шығысқа қарай А-351 тасжолы бойымен Талғар мен Есік арқылы, одан кейін Түрген шатқалының төселген жолымен 25 км жоғарыда орналасқан. Көлікпен бару уақыты: әр бағытта 2 сағат.

Шаруашылық GPS: 43.4350°N, 77.5917°E.

Жұмыс уақыты: жазда күн сайын шамамен 10:00–22:00 (мамыр–қазан), қыста қысқарақ уақыт (әдетте 11:00–20:00, дүйсенбіде жабық). Қысқы жұмыс күні бармас бұрын Treeple арқылы нақтылап алыңыз.

Кіру ақысы (АЕК-пен байланысты): Түрген шатқалы қақпасындағы жаяу келушілерге арналған шағын экологиялық алым кіруді қамтиды - Аю сарқырамасымен бір билет. Теңгемен қолма-қол төленеді.

Мейрамхана төлемі: асхана кассасында қолма-қол ақша және Visa/Mastercard қабылданады. Қызмет ақысы автоматты түрде қосылмайды; шайпұл күтілмейді, бірақ бағаланады (қаласаңыз 10% қалыпты).

Өз балығыңды өзің таңдау қалай жұмыс істейді:

1. Тоғандарға барыңыз - қақпадағы қызметкер сізге шағын ау беріп, көлем санатына қарай дұрыс тоғанды көрсетеді.
2. Қалаған балықты таңдаңыз - қызметкер оны аулып, өлшейді; баға салмағына қарай қойылады (көлемі артқан сайын қымбаттайды).
3. Асхана балықты алып, тазартып, грильдейді - шамамен 20 минутта үстеліңізге келеді.
4. Гарнирлерді бөлек тапсырыңыз (салат, нан, шай).

Стандартты бағалар (маусымға қарай өзгеруі мүмкін): балық келі бойынша, гарнирлер бөлек тапсырылады. Толық ас (бір форель + салат + нан + шай) әдетте адам басына бірнеше мың теңге болады - кассада нақтылаңыз.

Вегетариандық нұсқалар: салаттар (қияр, қызанақ, аралас), нан, көкөніс кәуаптары, шай. Шектеулі, бірақ бар.

Орындар: өзен көрінетін ашық террасалар (жазда), камині бар ішкі зал (қыста). Отбасылық, балаларға қолайлы мәзір.

Байланыс: Beeline және Tele2 шаруашылықта жұмыс істейді; Wi-Fi бар - құпиясөзді кассадан сұраңыз.

Балық аулау тәжірибесі: өз балығыңды өзің таңдау әдетте ау салғаннан табаққа дейін 20–30 минут алады. Егер жоғарғы табиғи ағыста қармақпен аулағыңыз келсе, шаруашылық қарапайым құрал-жабдық жалға береді және өзенге бөлек ақыға кіруге мүмкіндік береді - кассадан сұраңыз.

Біріктіруге болады

Форель шаруашылығы Аю сарқырамасымен табиғи үйлеседі (тұрақтан 15 минут жаяу) - қалыпты үлгі серуеннен кейінгі түскі ас, таңертеңгі жорықтан соң түскі уақытқа дәл келеді.

Алматыдан Түрген шатқалына біркүндік әдеттегі сапар:

• Таңертең: Аю сарқырамасына серуен
• Түскі ас: форель шаруашылығы мейрамханасы
• Түстен кейін: шатқал ауызындағы түйеқұс шаруашылығы немесе Ассы жазығы қарау алаңына қарай қысқа жол
• Кешке ерте Алматыға қайту.

Есікпен екі күндік сапар: 1-күн Түрген нысандары (сарқырама + форель шаруашылығы + түйеқұс шаруашылығы); 2-күн Есік көлі + Алтын адам мұражайы. Түнде Есік қаласында.

Астрономия бағдарламасы: кешкі жұлдызды бақылау үшін Ассы-Түрген обсерваториясына барар жолдағы түскі аялдама ретінде форель шаруашылығында тамақтану. Жоғарыға көтерілу жолы шаруашылықтан 1–1.5 сағат алады.

Отбасыға бағытталған күн: сарқырамаға серуен + форель шаруашылығындағы түскі ас (балаларға арналған іс-әрекет ретінде өз балығыңды өзің таңдау) + түйеқұс шаруашылығына бару. Толық тізбек 5–12 жастағы балаларды толық күн бойы қызықтырады.

Ауқымды өңірлік шеңбер: форель шаруашылығы - Есік немесе Шарыннан басталып, қайтар жолда Түрген арқылы жалғасатын шығыс Алматы облысы турларының табиғи түскі ас аялдамасы.

Түрген шатқалының ішінде: Аю сарқырамасынан бөлек басқа сарқырамаларға (Қайрақ, Ақмешіт) негізгі жолдан ұзақ жаяу соқпақтар қажет. Форель шаруашылығы гидпен толық сарқырамалар турына жақсы база болады.

Алматы қаласындағы күндер (Kok-Tobe, Жасыл базар, Панфилов саябағы) Түргенге барулардың көпшілігін толықтырады.